Klasa IP

Klasa IP (ang. Ingress Protection - ochrona przed wnikaniem) to dwucyfrowe oznaczenie z normy IEC 60529, które mówi, jak dobrze obudowa urządzenia chroni jego wnętrze przed pyłem i wodą. Pierwsza cyfra opisuje ochronę przed ciałami stałymi, druga przed wodą: IP55 oznacza ochronę przed pyłem i strumieniem wody.

W przypadku defibrylatorów klasa IP odpowiada na praktyczne pytanie: czy AED przeżyje halę produkcyjną, basen, radiowóz albo deszcz na placu. Większość urządzeń do użytku publicznego ma klasę IP55, modele dla służb IP653. Osobną klasę IP ma szafka, w której defibrylator wisi, i tu wyższa liczba nie zawsze znaczy lepszy wybór.

Co oznaczają cyfry w klasie IP?

Każda cyfra ma własną skalę i czyta się je osobno: IP55 to „pięć i pięć”, nie „pięćdziesiąt pięć”. Pierwsza cyfra ma skalę od 0 do 6 i dotyczy ciał stałych, druga od 0 do 9 i dotyczy wody1. Im wyższa cyfra, tym ostrzejsza próba, którą obudowa przeszła w laboratorium.

Najczęściej spotykane wartości klasy IP według normy IEC 60529 (w Polsce PN-EN 60529).
CyfraPierwsza: ciała stałe i pyłDruga: woda
2przedmioty od 12,5 mm, czyli paleckrople przy obudowie wychylonej do 15°
4przedmioty od 1 mm, czyli drut i narzędziabryzgi z dowolnego kierunku
5ochrona przed pyłem: pył może wnikać, ale nie zakłóca pracystrumień wody z dowolnego kierunku
6pyłoszczelność: pył nie wnika wcalesilny strumień wody
7nie występujekrótkotrwałe zanurzenie
  • Pierwsza cyfra kończy się na 6. Zapis IP68 znaczy: pyłoszczelny i odporny na długotrwałe zanurzenie1.
  • Litera X oznacza, że stopnia ochrony w danej kategorii nie określono. IPX4 mówi tylko o wodzie. O pyle nie mówi nic1.
  • Próby są laboratoryjne. Klasa opisuje nowe urządzenie z zamkniętymi pokrywami. Pęknięta uszczelka albo niedomknięta klapka baterii ją unieważnia.

Klasy nie sumują się i nie zawierają w sobie nawzajem bez zastrzeżeń. Obudowa odporna na zanurzenie nie musi być odporna na strumień pod ciśnieniem, dlatego producenci podają czasem dwie klasy naraz.

Jaką klasę IP mają defibrylatory AED?

Defibrylator do budynku i na ulicę ma zwykle klasę IP55, a model dla służb ratowniczych IP65. Różnica leży w pierwszej cyfrze: 6 oznacza pełną pyłoszczelność, ważną dla urządzenia, które jeździ w radiowozie albo pracuje w zapylonym zakładzie1.

Klasy IP defibrylatorów z oferty Integra Medical - na podstawie kart katalogowych producentów.
KlasaCo wytrzymujeModeleTypowe miejsce
IP55pył w ilości nieszkodliwej, strumień wodyViVest A1 i A3, CU Medical iPAD SP1, ZOLL AED Plus i AED 3, Powerheart G5urząd, szkoła, hala, obiekt sportowy
IP65pyłoszczelny, strumień wodyViVest P1 i P3służby, transport, przemysł, praca w terenie
IP66pyłoszczelny, silny strumień wodyiPAD SP1 w zestawie z walizką CoreTrekłodzie, plaże, ratownictwo wodne i górskie
  • IP55 wystarcza w większości obiektów. Deszcz w drodze do poszkodowanego i kurz hali mieszczą się w tym, co urządzenie przeszło w próbach. Klasa ta nie obejmuje zanurzenia w wodzie.
  • Wyższa klasa ma sens tam, gdzie AED podróżuje. Urządzenie przenoszone codziennie zbiera więcej pyłu i wody niż to, które wisi w szafce.
  • Walizka podnosi klasę zestawu, nie urządzenia. Po wyjęciu z walizki defibrylator ma swoją własną klasę3.

Klasa IP dotyczy obudowy defibrylatora. Elektrody naklejone na mokrą klatkę piersiową to osobna sprawa: skórę wyciera się do sucha niezależnie od tego, jak szczelny jest AED.

Klasa IP szafki: czy wyższa znaczy lepsza?

Szafkę dobiera się do miejsca, a nie do najwyższej liczby w katalogu. Szafki wewnętrzne mają klasy od IP20 do IP54, zewnętrzne od IP44 do IP663. Rozrzut wynika z dwóch różnych pomysłów na ochronę AED na mrozie i w słońcu.

  • Szafka szczelna (IP66). Pyłoszczelna i odporna na silny strumień wody. Sprawdza się na nabrzeżu, na myjni, przy drodze i wszędzie tam, gdzie obudowa dostaje wodą z boku albo z dołu.
  • Szafka wentylowana (IP44). Chroni przed bryzgami i ma mechaniczną wymianę powietrza. Producent dobrał tę klasę celowo, żeby w ogrzewanym wnętrzu nie zbierał się kondensat3. Sama klasa IP nie mówi nic o wentylacji, więc sprawdza się ją osobno w karcie szafki.
  • Szafka wewnętrzna (IP20–IP54). W korytarzu wystarcza IP20: ochrona przed dotykiem, bez ochrony przed pyłem i wodą. Wyższa klasa przydaje się w hali produkcyjnej i na basenie.

Pytanie przy wyborze brzmi więc: skąd przyjdzie woda i co stanie się z wilgocią w środku. Pełne słońce bez zadaszenia i nabrzeże portowe to dwa różne zadania, choć oba nazywają się „na zewnątrz”.

Czego klasa IP nie mówi?

Klasa IP opisuje tylko pył i wodę. O tym, czy urządzenie przetrwa zimę, upadek albo uderzenie, mówią inne parametry w tej samej karcie katalogowej.

Parametry odporności, których nie obejmuje klasa IP - przykładowe wartości z kart katalogowych.
ParametrCo opisujePrzykład
Zakres temperaturw jakiej temperaturze urządzenie czuwa i pracujeiPAD SP1: czuwanie 0–43 °C, praca 0–50 °C; ViVest A1: praca od -10 °C
Klasa IK (EN 62262)odporność obudowy na uderzeniaIK10: uderzenie o energii 20 J
Odporność na upadekz jakiej wysokości urządzenie może spaśćod 1 m do 1,5 m
Odporność na UV i ogieństarzenie tworzywa na słońcu, palnośćpoliwęglan z filtrem UV, klasa UL94-V0
  • Szczelny nie znaczy mrozoodporny. Defibrylator z klasą IP55 może czuwać dopiero od 0 °C3.
  • Szczelny nie znaczy odporny na uderzenia. W miejscach publicznych patrzy się na klasę IK szafki, bo to ona przyjmuje uderzenia2.
  • Szczelny dziś nie znaczy szczelny za pięć lat. Uszczelki i tworzywo starzeją się na słońcu, dlatego karta katalogowa podaje także odporność na UV.

Najczęstszy błąd, który widzimy, to defibrylator z dobrą klasą IP zawieszony na zewnątrz bez ogrzewanej szafki. Obudowa wytrzyma deszcz. Bateria i żel na elektrodach nie wytrzymają mrozu3. O gotowości AED na zewnątrz decyduje temperatura, a dopiero potem szczelność.

Źródła

  1. 1IEC 60529: Degrees of protection provided by enclosures (IP Code)
  2. 2IEC 62262 (EN 62262): Stopnie ochrony przed zewnętrznymi uderzeniami mechanicznymi zapewnianej przez obudowy urządzeń elektrycznych (kod IK)
  3. 3Karty katalogowe producentów defibrylatorów i szafek: ViVest, CU Medical, ZOLL, Cardiac Science, AED Climate Box, Aivia, DefibSafe, Defib Store