Słownik pojęć
Wyjaśniamy język sprzętu, który ratuje życie.
Defibrylacja i AED, ratownictwo taktyczne, ochrona ludności, służby i przepisy o wyrobach medycznych. Każde hasło definiujemy tak, żeby dało się je zrozumieć od razu - bez czytania reszty serwisu.
- AEDAED (ang. Automated External Defibrillator - zautomatyzowany defibrylator zewnętrzny) to przenośne urządzenie medyczne, które samo rozpoznaje zatrzymanie krążenia i dostarcza impuls elektryczny przerywający migotanie komór. Jest zaprojektowane tak, żeby mógł go użyć każdy, bez wykształcenia medycznego.
- AED półautomatycznyAED półautomatyczny to defibrylator, który sam analizuje rytm serca i ładuje energię, ale wstrząs dostarcza dopiero wtedy, gdy osoba ratująca naciśnie przycisk. Decyzję medyczną podejmuje urządzenie, a człowiek potwierdza ją jednym ruchem, gdy nikt nie dotyka poszkodowanego.
- AED w pełni automatycznyAED w pełni automatyczny to defibrylator, który po rozpoznaniu rytmu wymagającego defibrylacji sam dostarcza wstrząs: ostrzega głosem, odlicza i wyzwala impuls bez naciskania przycisku. Osoba ratująca włącza urządzenie, nakleja elektrody i odsuwa się na komendę.
- Bateria AEDBateria AED to nieładowalny pakiet ogniw litowych, który przez kilka lat zasila czuwanie i autotesty defibrylatora, a w chwili użycia dostarcza energię na serię wstrząsów. Ma określony czas czuwania, zwykle od 3 do 5 lat, i jest obok elektrod jedynym elementem AED wymienianym także wtedy, gdy urządzenie nigdy nie było użyte.
- BLS - podstawowe zabiegi resuscytacyjneBLS (ang. Basic Life Support - podstawowe zabiegi resuscytacyjne) to zestaw działań podejmowanych przy zatrzymaniu krążenia jako pierwsze: rozpoznanie, wezwanie pomocy, RKO i wczesne użycie AED. To także nazwa kursu, który tych działań uczy.
- DefibrylatorDefibrylator to urządzenie medyczne, które kontrolowanym impulsem elektrycznym przerywa groźne dla życia zaburzenie rytmu serca, najczęściej migotanie komór, i daje sercu szansę wrócić do własnego rytmu. Występuje w wersji manualnej dla personelu medycznego i zautomatyzowanej (AED) dla świadków zdarzenia. Defibrylatorem nazywa się także wszczepialny kardiowerter-defibrylator (ICD): małe urządzenie medyczne pod skórą pacjenta, które monitoruje rytm serca i ratuje życie w razie groźnych arytmii. To inny wyrób, o innym sposobie działania.
- Elektrody AEDElektrody AED to dwie samoprzylepne, jednorazowe płytki z żelem przewodzącym, przez które defibrylator odczytuje rytm serca i dostarcza impuls. Mają termin ważności i są, obok baterii, jedynym elementem AED, który trzeba wymieniać także wtedy, gdy urządzenie nigdy nie zostało użyte.
- Klasa IPKlasa IP (ang. Ingress Protection - ochrona przed wnikaniem) to dwucyfrowe oznaczenie z normy IEC 60529, które mówi, jak dobrze obudowa urządzenia chroni jego wnętrze przed pyłem i wodą. Pierwsza cyfra opisuje ochronę przed ciałami stałymi, druga przed wodą: IP55 oznacza ochronę przed pyłem i strumieniem wody.
- Klasy ryzyka wyrobów medycznychKlasy ryzyka wyrobów medycznych to cztery kategorie z rozporządzenia MDR - I, IIa, IIb i III - do których zalicza się każdy wyrób medyczny według tego, jak duże ryzyko niesie dla pacjenta. Od klasy zależy, kto ocenia wyrób przed dopuszczeniem do sprzedaży: sam producent czy niezależna jednostka notyfikowana.
- Łańcuch przeżyciaŁańcuch przeżycia to cztery działania, które muszą nastąpić po sobie, żeby osoba w nagłym zatrzymaniu krążenia przeżyła: wczesne rozpoznanie i wezwanie pomocy, wczesna resuscytacja, wczesna defibrylacja oraz opieka po resuscytacji. Trzy pierwsze ogniwa należą do świadków zdarzenia, czwarte do szpitala.
- MDR - rozporządzenie o wyrobach medycznychMDR (ang. Medical Device Regulation - rozporządzenie UE 2017/745) to unijne prawo o wyrobach medycznych, które określa, jak wyrób ma być oceniony, oznakowany CE, zarejestrowany i nadzorowany, zanim trafi do użytkownika. Defibrylatory AED zalicza do klasy III, najwyższej klasy ryzyka.
- NZK - nagłe zatrzymanie krążeniaNagłe zatrzymanie krążenia (NZK) to gwałtowne ustanie skutecznej pracy serca: krew przestaje krążyć, osoba traci przytomność i przestaje prawidłowo oddychać. Bez natychmiastowej resuscytacji i defibrylacji prowadzi do śmierci w ciągu kilku minut.
- Oznakowanie AEDOznakowanie AED to zestaw znaków, które prowadzą do defibrylatora i wskazują miejsce, w którym wisi: zielony znak z białym sercem i błyskawicą, tablica informacyjna nad szafką i tablice kierunkowe po drodze. ILCOR zatwierdził ten symbol w 2008 roku, a w normie ISO 7010 ma on oznaczenie E010.
- Program PAD - Powszechny Dostęp do DefibrylacjiProgram PAD (ang. Public Access Defibrillation - Powszechny Dostęp do Defibrylacji) to zorganizowane rozmieszczenie defibrylatorów AED w miejscach publicznych razem z oznakowaniem, rejestrem lokalizacji, szkoleniem osób w pobliżu i utrzymaniem gotowości urządzeń. Cel: wstrząs jak najszybciej od zatrzymania krążenia, zanim dojedzie zespół ratownictwa medycznego.
- RKO - resuscytacja krążeniowo-oddechowaRKO (resuscytacja krążeniowo-oddechowa, ang. CPR - cardiopulmonary resuscitation) to uciśnięcia klatki piersiowej, z oddechami ratowniczymi lub bez nich, które podtrzymują przepływ krwi u osoby w nagłym zatrzymaniu krążenia. Utrzymuje dopływ krwi do mózgu przez całą akcję: przed użyciem AED, między jego analizami i po wstrząsie, aż działania przejmie zespół ratownictwa medycznego.
- Szafka na AEDSzafka na AED to obudowa montowana na ścianie lub słupku, w której defibrylator czeka na użycie: widoczny, dostępny dla każdego i chroniony przed mrozem, wilgocią i uszkodzeniem. Wersje na zewnątrz mają ogrzewanie, a wentylacja, alarm po otwarciu drzwiczek i łączność zależą od modelu.
- Tryb pediatryczny AEDTryb pediatryczny to funkcja AED, która obniża energię wstrząsu i dostosowuje polecenia głosowe do resuscytacji dziecka. Włącza się go przyciskiem, przełącznikiem albo przez podłączenie elektrod pediatrycznych. Według wytycznych ERC 2025 stosuje się go u niemowląt i dzieci ważących mniej niż 25 kg, czyli mniej więcej do ósmego roku życia.
- ZRM - zespół ratownictwa medycznegoZRM (zespół ratownictwa medycznego) to jednostka systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego, którą dyspozytor medyczny wysyła do osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. System obejmuje zespoły podstawowe, specjalistyczne i lotnicze oraz motocyklowe jednostki ratunkowe.