Defibrylator

Rodzaje defibrylatorów: manualny i AED

Słowo „defibrylator” obejmuje urządzenia o różnym przeznaczeniu i różnych użytkownikach. Do obiektu publicznego, firmy, szkoły i gminy kupuje się wyłącznie AED. Defibrylator manualny należy do medycyny.

Defibrylatorem nazywa się także wszczepialny kardiowerter-defibrylator (ICD): małe urządzenie medyczne umieszczone pod skórą pacjenta z grupy ryzyka, które monitoruje rytm serca i ratuje życie w razie groźnych arytmii. Działa inaczej niż defibrylator zewnętrzny i jest stosowane w innych sytuacjach, dlatego nie zestawiamy go z AED ani z urządzeniem manualnym.

Osoba z wszczepionym ICD może dostać wstrząs z AED tak samo jak każda inna. Elektrody nakleja się tylko nieco dalej od widocznej pod skórą blizny po urządzeniu¹.

Jak działa defibrylacja?

W nagłym zatrzymaniu krążenia serce najczęściej nie stoi, tylko drga: włókna mięśnia kurczą się chaotycznie i krew nie płynie. To migotanie komór. Impuls elektryczny depolaryzuje cały mięsień naraz i na ułamek sekundy go zatrzymuje - po to, żeby własny rozrusznik serca mógł narzucić prawidłowy rytm².

• Dwufazowa fala. Współczesne defibrylatory wysyłają impuls w dwóch kierunkach. Ta sama skuteczność przy mniejszej energii niż w starszych urządzeniach jednofazowych. Wartość energii zależy od modelu i technologii producenta i jest podana w karcie katalogowej⁴.
• Rytmy do defibrylacji to migotanie komór i częstoskurcz komorowy bez tętna. Asystolia (płaska linia) i aktywność elektryczna bez tętna wymagają resuscytacji i leków, nie wstrząsu².
• Elektrody zamiast łyżek. W AED i większości nowych urządzeń manualnych impuls idzie przez naklejane elektrody. Łyżki z filmów wymagają żelu, docisku i wprawy - w przestrzeni publicznej nie mają zastosowania.
• Czas ładowania. Przerwa w uciśnięciach na analizę i ładowanie trwa w urządzeniach z naszego katalogu od 6 do 12 sekund⁴. Im krótsza, tym lepiej dla mózgu poszkodowanego.

AED czy defibrylator manualny: który do obiektu?

Różnica między defibrylatorem manualnym a AED nie leży w energii, tylko w tym, kto ocenia rytm. Manualny pokazuje EKG i czeka na decyzję lekarza. AED analizuje rytm sam i dopuszcza wstrząs tylko wtedy, gdy jest wskazany¹. Dlatego może go użyć każdy, a prawo nakłada na każdego obowiązek udzielenia pomocy⁵.

• Firma, urząd, szkoła, kościół, OSP: AED w szafce, wewnątrz lub na zewnątrz, z oznakowaniem i przeszkolonymi pracownikami.
• Służby i zespoły w terenie: AED z trybem ciągłego monitorowania rytmu albo lekki model do plecaka (poniżej 1 kg), często w normach wojskowych⁴.
• Gabinet lekarski, stomatologiczny, przychodnia: nadal AED. Defibrylator manualny ma sens tylko tam, gdzie stale jest osoba umiejąca czytać EKG.

Z naszego doświadczenia wynika jedno: pytanie „jaki defibrylator” niemal zawsze oznacza „jaki AED”. Kryteria wyboru - miejsce, użytkownik, koszty utrzymania, dokumenty - opisujemy w haśle AED.

Przepisy: klasa III i dokumenty przed zakupem

W Unii Europejskiej defibrylatory podlegają rozporządzeniu MDR i należą do klasy III, najwyższej klasy ryzyka³. Przed zakupem sprawdza się cztery rzeczy: deklarację zgodności produktu, certyfikat zgodności wydany producentowi przez jednostkę notyfikowaną, instrukcję po polsku i serwis w kraju. Część urządzeń ma jeszcze certyfikat według wcześniejszej dyrektywy MDD, ważny do końca 2027 roku - opis urządzenia powinien mówić o tym wprost.