NZK - nagłe zatrzymanie krążenia

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) to gwałtowne ustanie skutecznej pracy serca: krew przestaje krążyć, osoba traci przytomność i przestaje prawidłowo oddychać. Bez natychmiastowej resuscytacji i defibrylacji prowadzi do śmierci w ciągu kilku minut.

Ewa ChróścickaKoordynator ds. Edukacji i Promocji Programu PADAktualizacja: 9 września 2026

NZK najczęściej zaczyna się od migotania komór, czyli chaotycznej pracy serca, którą można przerwać wstrząsem z defibrylatora². Dlatego pierwsze minuty należą do świadka zdarzenia, nie do karetki. W Europie do zatrzymania krążenia poza szpitalem dochodzi od 67 do 170 razy na 100 000 mieszkańców rocznie, a do wypisu ze szpitala przeżywa średnio około 8% poszkodowanych¹.

Jak rozpoznać nagłe zatrzymanie krążenia?

Nie trzeba szukać tętna ani znać przyczyny. Osoba nie reaguje na głos i potrząśnięcie oraz nie oddycha albo oddycha nieprawidłowo - to wystarczy, żeby zacząć resuscytację³.

Oddech agonalny to nie oddech. Pojedyncze, chrapliwe westchnienia w pierwszych minutach po zatrzymaniu krążenia mylą świadków. Wytyczne każą traktować je jak brak oddechu³.
Drgawki mogą być pierwszym objawem. Krótki napad drgawek u osoby, która potem nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, to NZK, nie padaczka³.
Nie czekaj na pewność. Uciśnięcia u osoby, która jednak oddycha, nie zrobią krzywdy. Brak uciśnięć u osoby w NZK - tak.

NZK a zawał i omdlenie: różnice

Trzy stany wyglądają z zewnątrz podobnie, a wymagają innej reakcji. Przy zawale serce bije, przy omdleniu wraca samo, przy NZK nie bije i nie wróci bez pomocy.

Zawał, omdlenie i NZK - co widać i co robić. Zawał może przejść w NZK, dlatego przy zawale zostaje się przy poszkodowanym z AED w zasięgu ręki.
Stan	Co widać	Co robić
Zawał serca	przytomny, ból w klatce piersiowej, blady, spocony	112, pozycja półsiedząca, nie zostawiać samego, AED w pobliżu
Omdlenie	krótka utrata przytomności, oddycha, wraca do siebie w minutę	położyć, unieść nogi, obserwować; 112, jeśli nie wraca
NZK	nie reaguje, nie oddycha prawidłowo, nie wraca	112 (albo 999), uciśnięcia, AED - natychmiast

Dlaczego liczy się każda minuta?

Po zatrzymaniu krążenia mózg zostaje bez tlenu. Bez resuscytacji i defibrylacji szansa przeżycia spada o około 10% z każdą minutą, a defibrylacja w ciągu 3–5 minut zwiększa przeżywalność nawet o 70%². Zespół ratownictwa medycznego rzadko dociera na miejsce w tym czasie.

Resuscytacja przez świadków podejmowana jest w Europie średnio w około 58% przypadków, z dużymi różnicami między krajami¹. Tam, gdzie świadkowie uciskają, przeżywalność rośnie kilkukrotnie.
AED użyte przed przyjazdem karetki to wciąż rzadkość, bo urządzenia nie ma w zasięgu kilku minut marszu albo nikt nie wie, gdzie wisi².
Dyspozytor prowadzi przez telefon. Po wezwaniu 112 dyspozytor instruuje, jak uciskać i gdzie jest najbliższy AED - warto włączyć głośnik i słuchać³.

Co robić przy NZK?

Kolejność jest zawsze ta sama i nie zależy od tego, kto jest na miejscu³.

Wezwij pomoc. 112 albo 999, najlepiej z włączonym głośnikiem. Jeśli są dwie osoby, jedna dzwoni, druga zaczyna uciskać.
Uciskaj klatkę piersiową. Środek mostka, 5–6 cm głębokości, 100–120 uciśnięć na minutę, bez długich przerw. Oddechy ratownicze tylko, jeśli umiesz³.
Użyj AED, gdy tylko dotrze. Włącz, naklej elektrody, słuchaj poleceń. Urządzenie samo zdecyduje, czy wstrząs jest potrzebny.

Prawo nakłada na każdego obowiązek udzielenia pomocy osobie w stanie zagrożenia życia⁴. Z naszego doświadczenia największą barierą nie jest brak wiedzy, tylko lęk przed zrobieniem czegoś źle. Przy NZK jedyny błąd to nic nie robić.

Źródła

Powiązane hasła