Plecak awaryjny
Plecak awaryjny to osobisty zestaw zapasów i niezbędnego wyposażenia na pierwsze dni bez prądu, bieżącej wody i dostępu do sklepów. Każdy domownik ma własny plecak – jest on gotowy przed wystąpieniem sytuacji kryzysowej i można go od razu zabrać ze sobą.
Jan ŁabzaWłaściciel i Prezes ZarząduAktualizacja: 19 października 2026Rządowy „Poradnik bezpieczeństwa” z 2025 r. oraz Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) nazywają ten sam zestaw „plecakiem ewakuacyjnym”. Poradnik zaleca, aby każdy domownik miał własny plecak dopasowany do swoich potrzeb1. Wyposażenie może służyć zarówno w domu, jak i po jego opuszczeniu. Poradnik przygotowały wspólnie Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz RCB. Według komunikatu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 stycznia 2026 r. publikacja trafiła do ponad 11 mln gospodarstw domowych – był to stan na 15 stycznia2.
Co spakować do plecaka awaryjnego?
Lista z „Poradnika bezpieczeństwa” obejmuje wodę, żywność, ubrania, środki higieniczne oraz wyposażenie, które chroni przed zimnem i deszczem, zapewnia światło i pozwala utrzymać kontakt z innymi. Obok wyposażenia technicznego uwzględnia dokumenty, leki i przedmioty osobiste. Według poradnika do plecaka należy spakować1:
- wodę butelkowaną oraz filtry lub tabletki do uzdatniania wody;
- apteczkę pierwszej pomocy, leki osobiste, środki higieniczne i środki do dezynfekcji;
- dokumenty, ich kopie na pendrivie oraz gotówkę w różnych nominałach;
- latarkę i radio na baterie lub na korbkę, naładowany telefon i powerbank, ładowarkę, pasujące kable oraz zapasowe baterie;
- scyzoryk lub narzędzie wielofunkcyjne, zapalniczkę, worki na śmieci i drukowane mapy;
- gotową do spożycia żywność o wysokiej wartości odżywczej, na przykład batony energetyczne, suszone owoce i bakalie;
- ważną rzecz osobistą, na przykład zdjęcie lub rodzinną pamiątkę;
- ubranie dopasowane do pory roku, odzież przeciwdeszczową, śpiwór, karimatę i folię termiczną;
- alternatywny środek łączności, na przykład krótkofalówkę.
Każdy domownik powinien mieć własny plecak awaryjny, także dziecko. Zawartość dopasowuje się do potrzeb konkretnej osoby. Poradnik zaleca również przygotowanie osobnego plecaka dla osoby, której pomaga się na co dzień – na przykład starszego lub chorego domownika albo osoby z niepełnosprawnością1.
Osobne hasło opisuje zawartość apteczki i wyjaśnia, jak o nią dbać. Do plecaka trzeba też spakować leki przyjmowane na stałe i własne dokumenty. Ubranie dobiera się do pory roku, bo przygotowane wcześniej może już nie pasować do pogody.
Zawartość warto uporządkować tak, aby można było odnaleźć potrzebną rzecz bez opróżniania całego plecaka. Osobne zasobniki pozwalają rozdzielić wyposażenie według zastosowania i ułatwiają późniejszy przegląd.
Skąd się wzięły 72 godziny?
Strategia gotowości Unii Europejskiej z 26 marca 2025 r., oznaczona JOIN(2025) 130, wskazuje okres co najmniej 72 godzin. Komisja Europejska zapowiedziała w niej wytyczne dla państw członkowskich dotyczące samowystarczalności ludności przez ten czas. Uzasadnia to szczególnym znaczeniem początkowego okresu poważnych zakłóceń3.
Strategia Unii Europejskiej zachęca, by przygotować się na sytuację kryzysową i mieć niezbędne zapasy na 72 godziny. Nie nakłada przy tym obowiązku posiadania plecaka awaryjnego ani konkretnego zestawu. 72 godziny nie są obietnicą, że po tym czasie dotrze pomoc. Przygotowania mogą obejmować także dłuższy okres.
Polski „Poradnik bezpieczeństwa” z 2025 r. nie określa liczby godzin ani dni, na które ma wystarczyć plecak awaryjny. Wskazuje natomiast minimum 3 dni w rozdziale dotyczącym zapasów domowych1.
Czym plecak różni się od zapasów domowych?
Plecak awaryjny jest zestawem, który można zabrać ze sobą. Zapasy domowe pozostają w mieszkaniu i przydają się, gdy zabraknie prądu lub wody albo gdy nie da się zrobić zakupów. Poradnik omawia je osobno: zaleca przygotowanie zapasów na minimum 3 dni, a niezależnie od tego skompletowanie plecaka1.
Poza plecakiem trzeba więc zgromadzić w domu wodę i żywność. Z kolei domowe zapasy nie zastąpią spakowanego plecaka z najpotrzebniejszymi rzeczami.
Serwis rządowego poradnika opisuje ewakuację jako ostateczność, przewidzianą w wyjątkowych sytuacjach i na polecenie odpowiednich służb4.
Gdzie trzymać plecak i jak sprawdzać jego zawartość?
Domownicy powinni wiedzieć, gdzie znajduje się plecak. Starszy poradnik RCB „Bądź gotowy!” z 2022 r. zaleca, by przygotować oddzielne zestawy do domu, pracy i samochodu oraz poinformować bliskich, gdzie się znajdują. Radzi też dołączyć do plecaka kartę z nazwiskiem i adresem5.
Rządowy poradnik z 2025 r. nie podaje osobnego harmonogramu przeglądów plecaka. Zaleca sprawdzanie zapasów domowych raz na kilka miesięcy1. Przegląd plecaka warto zaplanować z wyprzedzeniem, uwzględniając terminy przydatności jego zawartości.
Podczas przeglądu sprawdza się żywność, wodę, baterie i leki oraz działanie wyposażenia. Sprawdza się także, czy powerbank i telefon są naładowane. Zużyte lub przeterminowane rzeczy trzeba zastąpić nowymi. Przykładowo producent Plecaka Awaryjnego 17 zaleca przegląd raz w roku – jest to zalecenie dla tego produktu, a nie wspólna zasada dla wszystkich zestawów6.
Gotowe zestawy, takie jak Plecak Awaryjny 17 z 4 wyjmowanymi zasobnikami oznaczonymi kolorami oraz Podręczny Zestaw Awaryjny 17, również trzeba uzupełnić o leki przyjmowane na stałe i dokumenty.
Źródła
- 1Poradnik bezpieczeństwa. Przeczytaj, przećwicz i zachowaj!
- 2Ogólnopolska akcja edukacyjna na półmetku: „Poradnik bezpieczeństwa” w rękach milionów Polaków
- 3European Preparedness Union Strategy, JOIN(2025) 130 final
- 4Poradnik bezpieczeństwa – pytania i odpowiedzi
- 5Bądź gotowy! Poradnik na czas kryzysu i wojny (Wydanie I)
- 6Instrukcja obsługi – Plecak Awaryjny 17