Staza taktyczna

Kiedy zakłada się stazę?

Przy krwotoku zagrażającym życiu należy wezwać pomoc pod numerem 112 lub 999. Tamowanie krwotoku zaczyna się od mocnego, bezpośredniego ucisku rany. Następnie przykłada się do niej lub umieszcza w niej zwykły opatrunek albo opatrunek hemostatyczny i nadal mocno uciska. Po opanowaniu krwawienia zakłada się opatrunek uciskowy. Jeżeli jednak ucisk ręczny nie zatrzymuje zagrażającego życiu krwotoku z kończyny, stazę należy założyć jak najszybciej¹.

Stazę umieszcza się 5–7 cm powyżej rany, w kierunku tułowia, poza stawem. Następnie zaciska się ją do ustania krwawienia i zabezpiecza przed poluzowaniem. Zaciskanie może być bolesne. Na stazie zapisuje się godzinę założenia. Jeśli krwawienie nadal trwa, może być potrzebna druga staza, założona powyżej pierwszej¹.

Założonej stazy nie należy samodzielnie poluzowywać ani zdejmować. Zdejmuje ją personel medyczny. Ustanie krwawienia po zaciśnięciu opaski nie jest powodem do jej rozluźnienia¹.

U dzieci można stosować fabryczną stazę z krępulcem. Jeśli opaski nie da się skutecznie zacisnąć na małej kończynie dziecka, krwawienie tamuje się bezpośrednim uciskiem rany. Można przy tym użyć opatrunku hemostatycznego. Staza nie służy natomiast do pomocy po ukąszeniu żmii – ERC odradza jej użycie w takiej sytuacji¹.

Jak jest zbudowana staza i czym jest krępulec?

Staza składa się z taśmy obejmującej kończynę, mechanizmu dociągania oraz zabezpieczenia, które utrzymuje zacisk. Ma też miejsce na zapisanie godziny założenia. Opaskę powinno dać się pewnie zacisnąć i zabezpieczyć tak, aby przypadkiem się nie poluzowała.

Najczęściej spotykanym mechanizmem jest krępulec, czyli pręt, który podczas obracania skręca taśmę i zwiększa ucisk. Po odpowiednim zaciśnięciu opaski pręt wpina się w zaczep, aby nie mógł się swobodnie odkręcić.

Istnieją również stazy z mechanizmem zapadkowym oraz modele pneumatyczne, w których ucisk wytwarza napełniany powietrzem mankiet². Trzeba nauczyć się zakładać i zabezpieczać konkretny model stazy.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze i przechowywaniu stazy?

Należy wybierać stazę fabryczną. Według Europejskiej Rady Resuscytacji takie opaski są prostsze w zakładaniu i skuteczniej zamykają przepływ tętniczy niż rozwiązania improwizowane. Przy wyborze warto sprawdzić, jak reguluje się opaskę i zabezpiecza mechanizm, czy można ją założyć jedną ręką i czy ma czytelne miejsce na zapisanie godziny założenia¹.

Znaczenie ma również pochodzenie produktu. North American Rescue ostrzega przed podróbkami staz C-A-T i opisuje przypadki ich zawodności. Podobny wygląd lub określenie „typu CAT” nie potwierdzają, że chodzi o oryginalny produkt tego producenta³.

Trzeba przećwiczyć, jak dociągać taśmę stazy, używać mechanizmu i go zabezpieczać. Takie umiejętności można rozwijać na szkoleniach z tamowania krwotoków, na przykład w ramach programu Stop The Bleed. Przed włożeniem stazy do zestawu trzeba przeczytać instrukcję konkretnego modelu, w tym zasady przechowywania.

To, jaką stazę umieszcza się w apteczce pierwszej pomocy, zależy od tego, jakie zagrożenia występują w danym miejscu. ERC zaleca stazy i opatrunki hemostatyczne w zakładach o wysokim ryzyku ciężkich krwotoków, na przykład w leśnictwie i budownictwie¹. Sprzęt należy przechowywać w ustalonym, dostępnym miejscu, tak aby można było szybko po niego sięgnąć.