Apteczka pierwszej pomocy

Apteczka pierwszej pomocy to zestaw opatrunków, rękawiczek i innych materiałów potrzebnych do udzielenia pomocy przy urazie lub nagłym zachorowaniu. Jej zawartość dobiera się do miejsca, zagrożeń i osób, które będą z niej korzystać1.

Innego wyposażenia może potrzebować biuro, a innego warsztat czy kuchnia. Gotowy zestaw wymaga więc oceny pod kątem konkretnego zastosowania. O jego przydatności decydują zawartość, rozmieszczenie materiałów i dostępność apteczki w chwili zdarzenia.

Co powinno być w apteczce?

Podstawowe wyposażenie obejmuje materiały do osłonięcia rany, tamowania krwawienia i ochrony osoby udzielającej pomocy. Wśród nich są2:

  • jałowe kompresy i opatrunki w różnych rozmiarach;
  • bandaże, plastry z opatrunkiem i przylepiec;
  • rękawiczki jednorazowe, najlepiej w kilku rozmiarach;
  • koc ratunkowy i maseczka do oddechów ratowniczych;
  • nożyczki z tępymi końcami oraz instrukcja pierwszej pomocy.

To punkt wyjścia do dobrania zestawu. W zakładzie pracy wyposażenie, liczbę i rozmieszczenie apteczek ustala się z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę nad pracownikami. Trzeba uwzględnić rodzaj i nasilenie zagrożeń3.

Państwowa Inspekcja Pracy zaleca, aby w apteczce zakładowej nie przechowywać leków, takich jak tabletki przeciwbólowe czy krople nasercowe2. Prywatne leki pracowników należy trzymać osobno.

Gdzie apteczka jest obowiązkowa?

Pracodawca ma zapewnić środki do udzielania pierwszej pomocy i wyznaczyć pracowników do tego zadania4. Przepisy BHP wymagają apteczek w poszczególnych wydziałach zakładu oraz punktów pierwszej pomocy tam, gdzie występuje duże ryzyko wypadku. Obsługę apteczek na każdej zmianie powierza się wyznaczonym, przeszkolonym pracownikom3.

Osobne przepisy dotyczą szkół i placówek oświatowych. Wymieniają między innymi pokój nauczycielski, pracownie, świetlicę i kuchnię jako miejsca wyposażane w apteczki z instrukcją. Pracownicy szkoły podlegają przeszkoleniu z pierwszej pomocy5.

Gdzie umieścić apteczkę?

Apteczka powinna być łatwo dostępna i znajdować się w oznakowanym miejscu. W zakładzie pracy przy apteczce trzeba umieścić instrukcję pierwszej pomocy oraz wykaz pracowników wyznaczonych do jej udzielania3.

Dostęp do apteczki powinien być zapewniony przez cały czas pracy zakładu, także na drugiej zmianie i podczas nieobecności kierownika. Zapoznanie nowych pracowników z jej lokalizacją ułatwia późniejsze udzielenie pomocy.

Jak dbać o wyposażenie?

Zużyte materiały należy uzupełniać po każdym użyciu apteczki. Regularne kontrole obejmują terminy ważności, stan opakowań i czytelność instrukcji. PIP zaleca kontrolę zawartości raz na trzy miesiące2. Częstsze sprawdzanie może być potrzebne tam, gdzie apteczka jest intensywnie używana.

Uszkodzone lub przeterminowane opatrunki jałowe trzeba wymienić. Po upływie terminu producent nie gwarantuje już ich właściwości, w tym jałowości. Spis zawartości ułatwia zauważenie braków i zamówienie potrzebnych materiałów.

Źródła

  1. 1European Resuscitation Council Guidelines 2025: First Aid
  2. 2Pierwsza pomoc - apteczka (ulotka Państwowej Inspekcji Pracy)
  3. 3Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, § 44 (Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650, zm. Dz.U. 2021 poz. 2088)
  4. 4Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, art. 207¹ i 209¹ (Dz.U. 2025 poz. 277)
  5. 5Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, § 20–21 (Dz.U. 2020 poz. 1604)