Zadławienie
Zadławienie to zablokowanie dróg oddechowych przez jedzenie lub inny przedmiot. Przeszkoda może utrudniać oddychanie albo całkowicie odciąć dopływ powietrza. Sposób pomocy zależy od tego, czy osoba może skutecznie kaszleć1.
Ewa ChróścickaKoordynator ds. Edukacji i Promocji Programu PADAktualizacja: 22 września 2026Jeśli ktoś nie może mówić, oddychać ani głośno kaszleć, potrzebuje natychmiastowej pomocy. Gdy obok jest druga osoba, poproś ją o telefon pod 112 lub 999, a sam zacznij pomagać.
Jak rozpoznać zadławienie?
Zadławienie często zaczyna się nagle podczas jedzenia. Osoba może chwytać się za szyję, próbować kaszleć lub bezskutecznie nabierać powietrza. U niemowlęcia sygnałem może być brak możliwości głośnego płaczu12.
Jeżeli osoba głośno kaszle i może nabrać powietrza, zachęcaj ją do kaszlu i obserwuj. Nie uderzaj jej wtedy w plecy. Zacznij działać, gdy kaszel stanie się nieskuteczny lub zaniknie1.
Jak pomóc dorosłemu?
Gdy osoba jest przytomna, ale nie może skutecznie kaszleć, wykonuj kolejno poniższe czynności. Po każdej sprawdzaj, czy przeszkoda została usunięta13.
- Do pięciu uderzeń między łopatki. Stań z boku i nieco za osobą. Podtrzymuj jej klatkę piersiową, pochyl ją do przodu i uderzaj nasadą dłoni między łopatkami.
- Do pięciu uciśnięć nadbrzusza. Jeśli uderzenia nie pomogły, stań z tyłu i obejmij osobę. Umieść zaciśniętą pięść między pępkiem a dolnym końcem mostka, chwyć ją drugą dłonią i energicznie pociągnij do siebie i ku górze.
- Wezwanie pomocy i kolejne próby. Jeśli pierwsza seria uderzeń i uciśnięć nie pomogła, a nikt jeszcze nie wezwał pomocy, zadzwoń pod 112 lub 999. Powtarzaj naprzemiennie do pięciu uderzeń i do pięciu uciśnięć, aż usuniesz przeszkodę albo osoba straci przytomność.
Przerwij uderzenia i uciśnięcia, gdy przeszkoda zostanie usunięta. Nie wkładaj palców do ust na ślepo. Możesz wyjąć tylko przedmiot, który wyraźnie widzisz i do którego masz dostęp1.
Jeśli osoba straci przytomność, ostrożnie ułóż ją na plecach i rozpocznij resuscytację od uciśnięć klatki piersiowej. Upewnij się, że pomoc została wezwana, i wykonuj polecenia dyspozytora1.
Jak pomóc dziecku lub niemowlęciu?
U przytomnego dziecka powyżej pierwszego roku życia stosuje się podobną kolejność: skuteczny kaszel, a gdy go brakuje, do pięciu uderzeń między łopatki i do pięciu uciśnięć nadbrzusza. Siłę dostosuj do wielkości dziecka. Pomoc wzywaj jak najwcześniej2.
U niemowlęcia nie wykonuje się uciśnięć nadbrzusza. Ułóż je twarzą w dół na przedramieniu opartym na udzie, podtrzymując głowę niżej niż klatkę piersiową. Wykonaj do pięciu uderzeń między łopatki. Jeśli nie pomogą, obróć niemowlę na plecy i wykonaj do pięciu uciśnięć klatki piersiowej. Według wytycznych ERC 2025 używa się do tego dwóch kciuków, obejmując klatkę dłońmi2.
Powtarzaj te czynności, dopóki przeszkoda nie zostanie usunięta lub niemowlę nie straci przytomności. Jeśli dziecko lub niemowlę straci przytomność, rozpocznij resuscytację od pięciu oddechów ratowniczych. Następnie wykonuj uciśnięcia i oddechy zgodnie z instrukcjami dyspozytora lub poznanym na szkoleniu schematem2.
Co zrobić po usunięciu przeszkody?
Po uciśnięciach nadbrzusza lub klatki piersiowej osoba powinna zostać zbadana przez pracownika ochrony zdrowia, ponieważ te czynności mogą spowodować uraz. Konsultacji wymaga też utrzymujący się kaszel, trudność w połykaniu lub wrażenie, że coś nadal tkwi w gardle13.
Co z urządzeniami do usuwania zadławień?
Na rynku są urządzenia, które mają usuwać przeszkodę za pomocą podciśnienia. Wytyczne ERC 2025 nie zalecają ani nie odradzają ich stosowania, ponieważ dotychczasowe badania nie pozwalają ocenić ich skuteczności i bezpieczeństwa. Nie należy przez szukanie lub przygotowywanie takiego urządzenia opóźniać opisanej wyżej pomocy ani resuscytacji32.