Fantom szkoleniowy
Fantom szkoleniowy to manekin, na którym ćwiczy się udzielanie pomocy. Fantom do resuscytacji pozwala uczyć się uciskania klatki piersiowej, a w modelach z drogami oddechowymi także oddechów ratowniczych. Są wersje odwzorowujące dorosłego, dziecko i niemowlę.
Ewa ChróścickaKoordynator ds. Edukacji i Promocji Programu PADAktualizacja: 21 września 2026Podczas ćwiczeń można sprawdzić ułożenie rąk, siłę nacisku i tempo uciśnięć. Instruktor obserwuje technikę, a część fantomów dodatkowo pokazuje, co należy poprawić.
Czego można nauczyć się na fantomie?
Podczas resuscytacji dorosłego klatkę piersiową uciska się na głębokość 5–6 cm, w tempie 100–120 razy na minutę. Po każdym uciśnięciu trzeba pozwolić jej wrócić do wyjściowego położenia1. Na fantomie można przećwiczyć te czynności i nauczyć się utrzymywać je przez dłuższą chwilę.
Modele przeznaczone do nauki oddechów pozwalają ćwiczyć udrożnienie dróg oddechowych i obserwować unoszenie się klatki piersiowej. Fantom można też połączyć z AED treningowym, aby przećwiczyć naklejenie elektrod i współpracę dwóch osób.
Fantom dorosłego, dziecka czy niemowlęcia?
Wybór zależy od programu szkolenia. W firmie, w której pracują dorośli, podstawą będzie fantom osoby dorosłej. Na kursie dla opiekunów małych dzieci potrzebne będą również modele dziecięce i niemowlęce. Różnią się rozmiarem i pozwalają ćwiczyć techniki dostosowane do wieku2.
Niektóre fantomy można przekształcić w wersję dziecięcą przy użyciu zestawu producenta. Przed zakupem warto sprawdzić, jaki wiek odwzorowuje taki zestaw i które elementy trzeba wymienić3.
Co pokazują czujniki?
Informacja zwrotna pomaga zauważyć błędy już w trakcie ćwiczenia. Może mieć postać kliknięcia, świateł lub wyniku w aplikacji. Nie każdy fantom ocenia jednak to samo: jeden sygnalizuje osiągnięcie określonej głębokości, inny mierzy również tempo, zwolnienie nacisku czy oddechy3.
W fantomach Brayden światła obrazują przepływ krwi podczas uciśnięć. To pomoc w nauce, a nie pomiar rzeczywistego krążenia. Przy porównywaniu modeli warto sprawdzić, jakie parametry urządzenie mierzy i czy instruktor może zobaczyć wynik po zakończeniu ćwiczenia3.
Na co zwrócić uwagę przy zakupie?
Oprócz czujników liczy się to, jak fantom będzie używany na co dzień: ile osób na nim ćwiczy, jak się go przewozi i czyści. Warto sprawdzić dostępność wymiennych części, sposób dezynfekcji oraz zasady wymiany dróg oddechowych. Te czynności należy wykonywać zgodnie z instrukcją konkretnego fantomu3.
Liczba stanowisk powinna odpowiadać wielkości grupy. Każdy uczestnik powinien mieć czas na samodzielne ćwiczenie i poprawienie błędów po uwagach instruktora.
