Zostań partneremZaloguj się

Opatrunek hemostatyczny

Opatrunek hemostatyczny to opatrunek, który pomaga tamować krwawienie dzięki właściwościom materiału lub zawartej w nim substancji. Może przyspieszać krzepnięcie krwi albo tworzyć warstwę uszczelniającą ranę. Stosuje się go, uciskając miejsce krwawienia.

Grzegorz CzerwonkaKey Account ManagerAktualizacja: 19 października 2026

Takie opatrunki wykorzystuje się w ratownictwie oraz w pierwszej pomocy. Europejska Rada Resuscytacji (ERC) zaleca ich stosowanie osobom udzielającym pierwszej pomocy. W wytycznych z 2025 r. wskazuje również, że opatrunki hemostatyczne powinny znajdować się w apteczkach w miejscach pracy o wysokim ryzyku krwotoku, na przykład w leśnictwie i budownictwie1.

Czym różni się od zwykłego opatrunku?

Zwykła gaza pozwala wypełnić ranę i uciskać miejsce krwawienia. Materiał opatrunku hemostatycznego dodatkowo pomaga zatrzymać krwawienie.

Nie każdy opatrunek hemostatyczny jest gazą nasączoną substancją hemostatyczną, czyli taką, która wspomaga krzepnięcie krwi. Środek hemostatyczny może stanowić powłokę na gazie, ale właściwości hamujące krwawienie może mieć również sam materiał opatrunku. Dlatego wygląd, sposób złożenia czy określenie „gaza do wypełniania ran” nie wystarczają, aby uznać produkt za hemostatyczny. Zwykła gaza skompresowana pozostaje zwykłym opatrunkiem, nawet jeśli służy do tamowania silnego krwawienia przez ucisk.

Jakie są rodzaje opatrunków hemostatycznych?

Opatrunki różnią się materiałem i formą. Od materiału zależy, jak działają, a od formy – jak umieszcza się je w ranie. Spotyka się gazę składaną w harmonijkę lub zwijaną w rolkę, proszki i granulaty oraz gąbki podawane z aplikatora.

MateriałJak wspomaga tamowanie krwawienia?
KaolinJest to minerał, którym pokrywa się gazę. Według producenta przyspiesza krzepnięcie krwi przez aktywację czynnika XII2.
ChitozanMoże tworzyć powłokę na gazie. Według przeglądu naukowego chitozan przylega do rany i działa niezależnie od fizjologicznych mechanizmów krzepnięcia3.
Celuloza tworząca żelW opisanym przez producenta rozwiązaniu sam materiał celulozowy w kontakcie z krwią tworzy żel, który przylega do rany i pomaga ją uszczelnić4.

WoundClot to gaza na bazie celulozy, która w kontakcie z płynami tworzy przylegający żel. Dla konkretnej wersji trzeba sprawdzić, do czego służy i kto może jej używać. Wersja WoundClot Trauma służy do tamowania krwawień z ran urazowych, w tym krwotoków od umiarkowanych do ciężkich, i jest przeznaczona dla przeszkolonego personelu ratowniczego5. Wersja WoundClot ABC Twin Pack służy do zewnętrznego tamowania krwawień z ran powierzchownych, drobnych skaleczeń i otarć6. Obie wersje są klasyfikowane jako wyrób medyczny klasy IIb. Wszystkie wersje WoundClot, w tym Surgical, mają certyfikat wydany na podstawie dyrektywy 93/42/EWG (MDD) przez jednostkę notyfikowaną 0483, ważny do 31.12.2027. Producent złożył wniosek o certyfikat MDR7.

Osobną grupę stanowią hemostatyki chirurgiczne, które służą do tamowania krwawień podczas operacji. Przykładem jest WoundClot Surgical, wyrób medyczny klasy III. Nie powinno się nimi zastępować opatrunków do apteczki lub zestawu ratowniczego7.

Opatrunek hemostatyczny WoundClot Trauma (10 cm x 10 cm)
WoundClot Trauma
Opatrunek hemostatyczny WoundClot ABC Twin Pack (5 cm x 5 cm)
WoundClot ABC Twin Pack

Kiedy i jak stosuje się opatrunek hemostatyczny?

Według wytycznych ERC z 2025 r. pierwszym krokiem w tamowaniu zagrażającego życiu krwawienia jest bezpośredni ucisk ręczny. Następnie w krwawiącej ranie umieszcza się opatrunek zwykły albo hemostatyczny i mocno go uciska. Po opanowaniu krwawienia stosuje się opatrunek uciskowy. Staza jest kolejnym rozwiązaniem przy krwotoku z kończyny, którego nie udaje się zatrzymać uciskiem1.

Wojskowe wytyczne Tactical Combat Casualty Care (TCCC) zalecają opatrunki hemostatyczne między innymi do tamowania krwotoków w miejscach, w których nie można założyć stazy, na przykład w pachwinie lub pod pachą8.

Czas ucisku zależy od rodzaju opatrunku. Wytyczne TCCC i podręcznik Państwowej Straży Pożarnej podają różne zalecenia dotyczące czasu ucisku. Instrukcja konkretnego produktu i zasady poznane podczas szkolenia określają, jak założyć opatrunek i jak długo uciskać ranę89.

Wypełnianie rany, czyli tamponadę, trzeba przećwiczyć. To nazwa techniki, a nie rodzaju materiału: można do niej użyć zwykłej gazy albo odpowiedniego opatrunku hemostatycznego1. Tamponadę rany ćwiczy się między innymi na szkoleniach Stop The Bleed oraz na kursach kwalifikowanej pierwszej pomocy. Przy kompletowaniu wyposażenia warto sprawdzić przeznaczenie opatrunku, jego rozmiar, termin ważności, sterylność oraz dostępność instrukcji w języku polskim.

Źródła

  1. 1European Resuscitation Council Guidelines 2025: First Aid
  2. 2QuikClot Combat Gauze LE
  3. 3Review of new topical hemostatic dressings for combat casualty care (Bennett BL, Littlejohn L.), Mil Med 2014;179(5):497–514
  4. 4510(k) K140573 – WoundClot Hemostatic Gauze
  5. 5Instrukcja używania – WoundClot Trauma (PL), 301300026 Rev 1
  6. 6Instrukcja używania – WoundClot ABC Twin Pack (PL)
  7. 7Deklaracja zgodności UE i certyfikat CE – WoundClot (EN + PL)
  8. 8Tactical Combat Casualty Care (TCCC) Guidelines, 01 May 2026
  9. 9Ratownictwo medyczne w krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym
Powiązane hasła